politiek & middenveld

Daarnet deelgenomen aan een debat georganiseerd door oa Attac en LEF. Wat deed ik als kleine garnaal tussen Ann Demeulemeester, Dirk Vandermaelen en Eric Goeman? Meyrem Almaçi vervangen. Dat is geen dankbare job maar ik vind het wel boeiend. Het thema was de relatie tussen middenveld en politiek. Kort samengevat mijn interventies:

Vraag: Groen! is in tegenstelling tot de cd&v en sp.a niet gebonden aan een zuil. Wat betekent dit voor julie relatie met het middenveld? Bereiken jullie niet te weinig de gewone mensen?

In tegenstelling tot de partijen die over hun eigen zuil beschikken zijn de (nieuwe) sociale bewegingen niet structureel in de partij verankerd. Er zit geen afvaardiging in het partijbestuur en er worden geen kandidaten afgevaardigd. Natuurlijk zijn er wel contacten maar dan naar aanleiding van een programmacongres, een periodieke afstemming of over een concreet dossier. Dat heeft zijn voordelen en nadelen. Voordeel is bijvoorbeeld dat we de handen vrij hebben om standpunten in te nemen. Neem nu het dossier van de zorgsector. We zijn daar niet gebonden aan de mutualiteiten of andere spelers in de sector. Wij kunnen voluit gaan voor de gebruiker van de zorg en hun belangen verdedigen. Maar het heeft zeker ook zijn nadelen. De vakbonden bijvoorbeeld die zijn belangrijk voor de basiswerking die een partij nodig heeft, oa voor bewustwording en vorming. De zuilen zijn goede instrumenten om de 'gewone mensen' te bereiken. Maar daar beschikken we dus niet over.

Onze natuurlijke achterban lijken trouwens niet de vakbonden maar de nieuwe sociale bewegingen zoals de natuurbeweging. Maar wat zie je daar? Zij zijn van buitenparlementaire oppositie ook geëvolueerd naar organisaties die deel uitmaken van een overlegmodel. Dit brengt met zich mee dat men erg focust op het beleid en dus pragmatisch is. Er zijn nog weinig radicale stemmen te horen vanuit het middenveld en dat zorgt er dan weer voor dat de partijen opschuiven naar het centrum. Wil men opnieuw meer progressieve partijen, dan moet het middenveld ook terug kritischer worden. Ik mis die stemmen nu.

Reactie op de stelling dat politici ongeloofwaardig zijn, de macht van de media en de stad als een interessante schaal voor de democratie.

Als men stelt dat de politici en vakbonden niet meer geloofwaardig zijn dan lijkt dit toch niet te gelden voor het stedelijke niveau. Onderzoek maar ook mijn eigen ervaring leert me dat mensen meer vertrouwen stellen in de lokale verkozenen. Dit is positief nieuws. Via het lokale niveau kun je ook een mondiaal probleem duiden. De sluiting van de Postkantoren bijvroobeeld, dat gaat over de EU politiek van liberalisering. Het lukt dus om met een petitie in de hand daarover met mensen in gesprek te gaan want ze voelen zich aangesproken als het over het postkantoor in hun buurt gaat.

Anderzijds zie ik toch ook een bedreigende tendens. Het middenveld dat zijn niet enkel de vakbonden en de nieuwe sociale bewegingen, dat zijn ook de ondernemingen en projectontwikkelaars. Wel ik zie dat zij op stedelijk niveau ook meer en meer de agenda bepalen. Het middenveld wint dus wel aan macht, maar alleen dat is niet het middenveld waar wij het nu over hebben. Door de verzelfstandiging van entiteiten of formules zoals stedelijke ontwikkelingsbedrijven krijgen zij een belangrijke plaats in het besluitvormingsproces dat niet meer transparant is.

Wat ik wel interessant vind is dat er op stedelijk niveau toch ook kiemen van een tegenmacht te vinden zijn. Ik deel toch het optimisme van Dirk Vandermaelen niet als die stelt dat het tij aan het keren is omdat enkele conservatieve en neoliberale denkers nu toegeven dat de neoliberale globalisering spaak loopt. De vraag is, wat is hun antwoord daarop, willen zij de scheurtjes dichtplamuren of gaat het werkelijk om een ander systeem? Maar ik eindig met een positieve noot. Er bestaan alternatieve media en nieuwe actiegroepen zoals de beweging van mensen zonder papieren, die wel het potentieel hebben om uit te groeien tot een buitenparlementaire oppositie en dergelijk kritisch middenveld heeft de politiek nodig om weg te geraken van de ongeloofwaardige centrumpolitiek.