Het feminisme is sexy!

Als jonge vrouwen valt het ons op dat er in verschillende media steeds naar het feminisme wordt verwezen als passé, niet meer van deze tijd. Reportages in kranten beweren dat vrouwen zich niet meer met het feminisme willen identificeren, de weinige jonge vrouwen in de politiek zien er het nut niet meer van in.

Aan de basis hiervan ligt een groot imagoprobleem. De term blijkt eenvoudigweg verbrand te zijn en heeft een negatieve bijklank gekregen. Het ,,f-woord'' wordt tegenwoordig alleen geassocieerd met brandende bh's, vrouwen gekleed in juttenzakken en met vettig haar, mannenhaatsters, ballenbreeksters, `oer'vrouwen met een afkeer van blote lijven, decolletés en hoge hakken.

Wij zijn het er niet mee eens dat het feminisme dood en begraven is. Het feminisme is sexy! We erkennen dat veel jonge vrouwen zich vandaag niet met het feminisme identificeren. Maar dat heeft met een imagoprobleem te maken. De inhoud van het feminisme is helemaal niet passé. Er is dringend nood aan een derde feministische golf waaraan wij graag willen meewerken.

Er was de eerste golf van het gelijkheidsdenken (gelijk loon voor gelijk werk). In de tweede golf stond het differentiedenken (erkennen en appreciëren van verschillen tussen man en vrouw en vrouwen onderling) centraal. Nu blijven er zeker nog voldoende uitdagingen over. Concrete actiepunten zijn onder meer de salariskloof, de discriminatie door werkgevers van zwangere vrouwen, het uitblijven van een alimentatiefonds, seksueel geweld (ook binnen het huwelijk), timemanagement, de ongelijke arbeidsverdeling en de herverdeling van zorgarbeid tussen man en vrouw. Laten we de drie laatste punten even wat verder uitdiepen.

Deeltijds werken, loopbaanonderbreking en andere formules worden nog steeds hoofdzakelijk door vrouwen gebruikt, mannen lijken er weinig of geen gebruik van te maken. Door een 30-uren week wettelijk vast te leggen met compensaties voor loonverlies en met zekerheid rond sociale rechten kan men tot een individuele herverdeling van tijd komen. Dat wil zeggen meer tijd voor zorgarbeid, politieke of culturele arbeid. Dat resulteert trouwens niet alleen in een herverdeling van tijd, maar ook in een herverdeling van alle werk tussen mannen en vrouwen. Met een 30-uren week kunnen ook de werkloosheidscijfers worden teruggedrongen.

Een ander reël probleem voor werkende vrouwen is het glazen plafond in de privésector, het academische milieu, overheidsbedrijven maar ook in de politiek.

Vrouwen zijn nog altijd ondervertegenwoordigd in het parlement. De pariteit is er nog steeds niet verwezenlijkt. Bovendien worden vrouwen die de top -- moeizaam -- wel bereiken ,vlugger afgeschilderd als zwakke figuren. De vragen die de vrouwelijke ministers bij hun aantreden kregen, zijn hier een typevoorbeeld van. Aan mannelijke ministers wordt nooit gevraagd hoe ze hun job en gezin zullen gaan combineren, of welke outfit het meest geschikt is om op een eedaflegging te verschijnen. Nu slaagt de zelfverklaarde ,,vrouwvriendelijkste regering ooit'' er maar niet in harde garanties te geven voor het alimentatiefonds, vergaten ze de bevoegdheid gelijke kansen en werd er weken ,,gezocht'' naar vrouwelijke ministers. In Scandinavische landen bijvoorbeeld is de paritaire vertegenwoordiging geen probleem.

Als we verder buiten onze landgrenzen kijken, zien we dat er internationaal een belangrijke opdracht ligt voor het feminisme. Denk aan de feminisatie van de armoede, die niet alleen in het Westen een probleem vormt. De neoliberale globalisering is geen gender neutraal proces. Vrouwen dragen de grootste lasten van armoede, oorlog en een gebrekkige gezondheidszorg. Het verbaast ook dat er geen wereldwijde beweging ontstaat tegen de seksegebonden apartheidssystemen die vaak worden gesteund door religies in landen als Iran, Saudi-Arabië en Somalië. Hier moeten de vrouwenbeweging en de andersglobalisten actief gaan samenwerken.

Kortom, er is nog werk aan de winkel. Het gaat hier niet om individuele maar om structurele problemen. Het helpt echter niet als de cliché en zwart-wit voorstellingen over het feminisme telkens herhaald worden. Een voorbeeld hiervan is de dichotome voorstelling van vrouwen in de politiek, waarin de ,"onaantrekkelijke feministes'' tegenover de ,"politieke babes'' worden geplaatst.

Wij voelen ons in geen van deze categorieën thuis, nochtans zijn we wel vrouw en politiek geëngageerd. Als jonge feministes laten we ons door de Beauvoir en Greer inspireren dragen we sexy ondergoed. Mogen we?

Saraswati Matthieu, Elisabet Dooms en Elke Decruynaere , actief in Jong Groen!

Gepubliceerd als opiniestuk op 10 november 2003 in De Standaard naar aanleiding van de Vrouwendag.