anti-kraak in Gent

Het Gentse stadsbestuur sluit binnenkort een overeenkomst af met een anti-kraak bedrijf. Vandaag staat in De Standaard een onthutsende reportage. 'Ik ken de armoedeproblematiek , ik ken het probleem van de asielzoekers. Dat is niet ons segment. Wij richten ons op de middenklasse.' Aan het woord is Marc Reniers, directeur van Lancelot Belgium.

Tot zover de poging van het paarse college om het nieuwe initiatief een sociaal sausje te geven...

Hieronder plak ik de volledige reportage die van de hand is van journalist Jan Desloover. De quote waarmee het stuk eindigt wil ik jullie alvast niet onthouden.

Opnieuw Reniers aan het woord: 'Krakers hebben alleen oog voor het recht op wonen, wij hebben daarbovenop oog voor het eigendomsrecht.'

KRAKERS KRIJGEN CONCURRENTIE

In Nederland zijn ze met ruim veertig, in ons land nog maar met een drietal: bedrijven die tijdelijke bewoners zoeken voor leegstaande kastelen, ziekenhuizen, scholen, kazernes en wat al niet meer. Alleen voor volk met verantwoordelijkheidszin en een inkomen, en zonder kinderen of huisdieren. Sociaal is anders, klagen krakers.

Leegstand en kraken, ze gaan al decennia hand in hand. Op gezette tijdstippen halen clashes tussen eigenaars en onrechtmatige bewoners de media. Woensdag moesten een paar Gentse krakers plooien, en na een procedureslag met het Gemeenschapsonderwijs (GO!) vertrekken uit een gebouw langs de Coupure dat al vijftien jaar leegstond (DS 2 september). Midden mei moesten, ook in Gent, enkele krakers weg uit de pastorie van Mariakerke, toen na een lange juridische strijd met de stad, de eigenaar van het pand. Mede door dat voorval begon het bestuur uit te kijken naar een ‘antikraakfirma'. ‘Die episode in Mariakerke was pijnlijk voor iedereen, zowel de bewoners als de stad Gent', zegt David Walgraeve, de kabinetschef van de bevoegde schepen, Christophe Peeters (Open VLD). ‘Dat soort procedureslagen willen we in de toekomst te allen prijze vermijden.' Maar Gent wil ook geen krakers. En aangezien in België geen duidelijk wettelijk verbod geldt, moeten er andere oplossingen gezocht worden. Walgraeve: ‘Eerst kijken we of we verenigingen kunnen onderbrengen in de gebouwen in kwestie.' De tweede optie zijn noodwoningen. Daarvoor wordt dan samengewerkt met onder meer het OCMW. Gaat ook dat niet, dan komen die antikraakfirma's in zicht. Een contract heeft Gent nog niet afgesloten, maar de kans is groot dat uiteindelijk in zee wordt gegaan met Lancelot, om de simpele reden dat er in ons land voorlopig geen alternatieven zijn, op een paar jonge, kleinere bedrijven zoals Entrakt na. Lancelot is de Belgische tak van het Nederlandse Camelot, opgericht in 1993 en vandaag ook actief in Ierland, Engeland en Frankrijk. Nu al zijn er verschillende panden in Gent, Antwerpen, Brussel en andere steden waarvoor Lancelot tijdelijke bewoners zoekt.

Middenklasse

‘Bescherming door bewoning', is het motto. In afwachting van een nieuwe bestemming voor het gebouw zoeken bedrijven als Lancelot mensen die er tijdelijk willen wonen en er willen op toezien dat de boel niet verpietert. ‘We vragen gemiddeld 50 euro per week en per persoon.', zegt Marc Reniers, de directeur van Lancelot België. ‘Het gaat niet om huur; we werken met bruikleencontracten. We wijzen klanten er altijd duidelijk op dat de opzegtermijn maar twee weken is. We vragen hen dan ook om niet hun volledige inboedel mee te nemen.' Lancelot zorgt indien nodig voor mobiele douches en water en elektriciteit, al dan niet in samenwerking met de eigenaar van het pand. Niet iedereen is welkom. Lancelot wil geen kinderen, geen huisdieren, geen mensen met een strafblad. Een vast inkomen is een must. Nogal kieskeurig, die mannen. Dat mag, vindt Reniers, want er is meer dan genoeg leegstand om alle mogelijke doelgroepen te bedienen. ‘Ik ken de armoedeproblematiek, ik ken het probleem van de asielzoekers. Maar dat is niet ons segment. Wij richten ons op de middenklasse.' De gemiddelde bewoner is 25 à 35 jaar oud, wil sparen voor een eigen huis en in afwachting een beetje avontuurlijk wonen, aldus Reniers. ‘Al hebben we ook piloten of artsen met twintig jaar ervaring in ons klantenbestand.' Het is een booming business. ‘In de vijf landen waar we actief zijn, krijgen we momenteel 23.000 woonaanvragen per maand', zegt Reniers. Die komen van steden en gemeenten, maar ook van banken en particulieren. ‘We hebben nu alles samen 9.500 bewoners in 3.500 gebouwen.' Daar zitten kastelen, kloosters, scholen en oude legerkazernes bij, maar ook appartementen en villa's. Vooral in Ierland gaat het bijzonder hard. ‘Daar heeft de economische crisis voor enorm veel leegstand gezorgd. Je hebt daar hele spooksteden', aldus Reniers. Ook in Nederland, een echt ‘krakersland', wordt ‘bescherming door bewoning' almaar populairder. ‘Daar hebben we intussen een veertigtal concurrenten.' België begint nu nog maar warm te lopen. Maar de markt is groot, meent Reniers. ‘Er zijn wijken met een duidelijk krakersprobleem, en er is veel leegstand. In Brussel is ongeveer één op de tien kantoren verlaten, in de periferie zelfs 25 tot 30 procent.' Voorlopig heeft Lancelot bewoners in ongeveer zeventig panden. Weinig, als je weet dat ze hier al sinds 2001 bezig zijn. Reniers spreekt van ‘een zeker conservatisme'. ‘Mensen vroegen zich de eerste jaren af waar die – excuses voor het taalgebruik – cowboys van Camelot mee bezig waren.'

Permanentie

Jeroen Jacquet, een 27-jarige boekhouder, en zijn lief Anke Stuyck (25), maatschappelijk werkster, weten dat intussen. Sinds mei 2009 wonen ze in een oude kazerne in Brasschaat. Tot beider tevredenheid. ‘We betalen elk 150 euro per maand.' Het waren die lage kosten die doorslaggevend waren. Daarvoor krijgen ze enkele ruimtes, ‘vooral bureaus'. Jeroen omschrijft de woonomstandigheden als ‘studentikoos'. ‘We hebben elektriciteit en koud water, maar geen warm water.' Daardoor moet er wat geïmproviseerd worden, maar dat deert niet. ‘Voor de afwas gebruiken we een waterkoker. In de winter verwarmen we de leefruimte met twee elektrische vuurtjes, op kosten van Lancelot.' Behalve het stel wonen er in de kazerne nog een tiental anderen, plus een circusgezelschap. ‘We proberen ervoor te zorgen dat er een min of meer permanente bewoning is', zegt Marc Reniers. ‘Daarom zoeken we verschillende profielen.' In de kazerne wonen behalve een boekhouder en een maatschappelijk assistente ook iemand die in de bioscoop werkt, iemand die in een ploegensysteem werkt en een student. En wat als je enkele weken op vakantie wilt? Jeroen Jacquet: ‘Dat moeten we op voorhand vragen aan Lancelot. Zij kijken dan of het gaat. Idem als je tien of meer mensen wil uitnodigen.' Maar hij heeft daar geen enkele moeite mee. Bram (26), een drummer, en zijn vriendin Christine (27), een architecte, delen dat enthousiasme. Ze wonen sinds november vorig jaar in een oud schoolgebouw in Sint-Niklaas. ‘We wilden een plek die min of meer centraal in België ligt, want we moeten allebei continu naar alle uithoeken van het land', zegt Bram. ‘Ik ben ook vaak twee, drie weken aan een stuk van huis, dus wil ik niet te veel betalen voor mijn huisvesting.' Eerst waren ze een luxevilla gaan bekijken. Bram: ‘Die lag ons niet. Maar dit is super: een toffe locatie in een rustige straat, en ik heb de ruimte om een studio in te richten.' De enige nadelen: ‘Je kunt hier niet gedomicilieerd zijn, waardoor je dus ook je post niet kan doen aankomen.'

Winstbejag

Minder enthousiasme in kringen van krakers, die deels in dezelfde vijver vissen als de Lancelots dezer wereld. De bloeiende sector gaat steeds vaker over de tongen, zegt Pim Van den Plas, een van de krakers die woensdag uit het schoolgebouw aan de Gentse Coupure werden gezet. ‘Ik heb er onlangs nog een workshop over bijgewoond. Door sommige steden, waaronder Gent, worden die bedrijven als dé oplossing, hét middel tegen kraken beschouwd.' Volgens Van den Plas kan je hun aanpak evenwel alles behalve sociaal noemen. ‘Doordat er niet met huur- maar met bruikleencontracten gewerkt wordt, hebben bewoners vooral plichten en amper rechten. Ze bieden ook allerminst een oplossing voor de woningnood en de behoefte aan betaalbare huisvesting. In België valt het met de kosten nog mee, maar in Nederland betaal je soms 350 tot 400 euro per maand. En in panden waar er vaak makkelijk tien of meer mensen ondergebracht kunnen worden, plaatsen ze er één of twee. De prioriteit is overduidelijk winst maken.' Van den Plas vindt het bijvoorbeeld vreemd dat zowel de bewoner als de eigenaar van het pand Lancelot moet betalen. ‘De eigenaar betaalt een wekelijks bedrag van 50 tot 1.500 euro, afhankelijk van de grootte van het pand en van de “moeilijkheid van het project”', aldus Marc Reniers van Lancelot. ‘Een villa in Bergen of Bastenaken, bijvoorbeeld, is veel moeilijker te bevolken dan het Apra-ziekenhuis aan de Antwerpse Frankrijklei.' Reniers vindt dat allemaal niet meer dan logisch. Doordat het pand bewoond en onderhouden wordt, gaan de verzekeringspremies niet omhoog, vermindert het risico op inbraak, leeft de buurt wat op. Van den Plas is niet onder de indruk. ‘In Nederland zijn er steden en gemeenten die al processen hebben aangespannen tegen antikraakbedrijven omdat ze vragen hadden bij de wazige financiële kant van de zaak.' Reniers kent de Nederlandse situatie niet in detail, zegt hij, maar vindt dat er in essentie weinig aan te merken valt op het principe van antikraakbedrijven. ‘Krakers hebben alleen oog voor het recht op wonen, wij hebben daarbovenop oog voor het eigendomsrecht.'

bron: De Standaard weekendeditie, 4-5 september 2010.

auteur: Jan Desloover